EXAMEN GEDRAGSWETENSCHAPPEN 6-HUW-1/2/3

Datum : maandag 13 december 2010

Twee delen : 9.00 u - 10.20 u

                   10.30 u - 12.30 u.

Lange termijn = het resultaat van al uw inspanningen krijgt u te zien op donderdagnamiddag 23 december a.s., N.M.

net één maand later vertrekken we dan naar PRAAG - Prague, here we come ! Departure 23/O1/2011 - sporthal school .

MOTTO van het examen.

" Op dat ogenblik begreep ik wat de manier was waarop MIJN MEESTER redeneerde, en ze leek mij sterk af te wijken van die van de Filosoof, die redeneert vanuit eerste beginselen, zodat zijn verstand als het ware de kernwijzen van het goddelijk verstand overneemt. Ik begreep dat William, als hij geen antwoord had, er voor zichzelf vele en onderling zeer verschillende overwoog.Ik wist niet wat ervan te denken.

'Maar dan,' waagde ik op te merken, ' maar ik weet niet bij welke.'

'Dus u hebt niet één enkel antwoord op uw vragen ? '

' Adson, als ik dat had, zou ik in Parijs theologie onderwijzen.'

' Hebben ze in Parijs altijd het ware antwoord ? '

'Nooit,' zei William, ' maar ze zijn bijzonder zeker van hun vergissingen ;'

'En u,' zei ik met kinderlijke vrijpostigheid, ' maakt u nooit vergissingen ? '

' Dikwijls,' antwoordde hij.'Maar in plaats van er één te concipiëren bedenk ik er vele,

zodoende word ik van geen enkele de slaaf. "

UMBERTO ECO, De naam van de roos. Uitgeverij Bert Bakker, Amsterdam, 1984.

 Umberto Eco

Heracleitos van Efese

Thomas Kuhn

Rik Coolsaet

Jean Ziegler

Awee Prins

Herman De Dijn

Rik Torfs

Luc Huyse

Niklas Luhmann

Sigmund Freud

Jef Nuttin

Stanley Milgram

Vragenuurtje. 6-huw-1. Maandag 6 december 2010, tweede lesuur.

                    6)huw - 2. Maandag 6 december 2010, vijfde lesuur.

                    6 -huw- 3. Dinsdag 7 december 2010, tweede lesuur.

EXAMEN DIVERSITEIT EN CONFLICT - KERST 2010.

Bedenk dat dit wellicht uw laatste schriftelijke examen GEW in het S.O. betreft....... Extra motivatie ? Het examen van juni 2011 wordt wellicht mondeling afgenomen. PANTA REI ???

Zie Heracleitos.

Deel I. 9.00 u - 10.20 u

Inl. Kritische en klassieke benadering van GEW.

Thema I. Rik Coolsaet over de wereld van morgen.

Thema II. Cultuur van de verveling , Awee Prins vs Herman De Dijn.

Thema III. Deens meesterwerk FESTEN

Thema IV. Luc Huyse over spanningsrelatie ts. recht en rechtvaardigheid

Van ieder thema krijgt u twee grote vragen, plus enkele detailvragen. (zie theorie van het punctum, zie theorie Roland Barthes, La chambre claire - De lichtende kamer.)

Deel II. 10.30 u - 12.10 u.

Thema V. Vlaamse meesterdenker Jef Nuttin over sociale psychologie.

Thema VI. Weekblad VACATURE , en uw doordachte keuze naar 30 juni 2011 toe - hogere studies en de grillige wereld van de arbeidsmarkt.

                 één relevante vraag....

Thema VII. Grote ASO-taak diversiteit en conflict : grote denkers over ons onvoorspelbaar gedrag.  ( zie quote Hilde Vranken )

Thema VIII. Rob Riemen over het eeuwigterugkerende fascisme

Thema IX. Jean Ziegler over haat in de wereld - andersglobalistische visie

alleen 6-huw-3. Les Hilde V. over borderline - zie copies.

Thema X. Twee relevante vraagjes uit DE METRO, ook een goudmijn op maandag 13 december a.s.

Veel geluk toegewenst !

Een hartelijk groet toegewenst van

Rik Umans.

Tot slot nog een gedicht uit het verre - maar voor sommige zo nabije - Brazilië.

MIDDEN OP DE WEG.

    Midden op de weg lag een steen

    lag een steen midden op de weg

    lag een steen

    midden op de weg lag een steen.

    Nooit zal ik die gebeurtenis vergeten

    in het leven van mijn zo vermoeide netvliezen.

    Nooit zal ik vergeten dat midden op de weg

    lag een steen

    lag een steen midden op de weg

    midden op de weg lag een steen.

Uit : Carlos Drummond de Andrade. Gedichten. ( in een magstrale vertaling van August Willemsen ) De Arbeiderspers, 1992.

EXAMEN CULTUURWETENSCHAPPEN 5-HUW-1/2/3

Datum : maandag 13 december 2010

Twee delen : 9.00 u - 10.20 u

                   10.30 u - 12.10 u

Het eindresultaat van uw prestaties - alle vakken -  krijgt u te zien op don. NM. 23 december a.s.

Gelet op de hoeveelheid van de leerstof  is het geraadzaam het vak CUW al eens op voorhand grondig in te studeren.

Let op inzicht, probeer steeds een doordacht antwoord te formuleren via het gebruik van de juiste woorden. ( kernconcepten )

De laatste les op ma 6 dec. mogen de lln. van 5-huw-1 en 5-huw-2 alle mogelijke vragen stellen ivm de leerstof en het examen; Voor 5-huw-3 gaat dit moment door op dinsdag 7 december, vierde u. ( laatste lesuur voor het begin van de examendagen )

Veel succes toegewenst !

Rik u., woensdag 1 december 2010.

Te kennen leerstof

Motto van het examen.

" De cultivering van je ' identiteit ' is een manier van 'er-zijn-voor-anderen', om het existentialistisch jargon te gebruiken, een manier om aanspraak te maken op een plaats in een openbare wereld. Tegelijk is het gebaseerd op keuze, smaak en vrije tijd : het wordt gevoed door populaire kunst en vermaak : in de breedste zin is het een zaak van de verbeelding. In deze opzichten lijkt het op de hogere cultuur van een literaire en kunstzinnige traditie."

ROGER SCRUTON, Moderne cultuur. Een gids voor kritische mensen. Uitgeverij Agora, Kampen, 2003.

Roger Scrouton

Heracleitos van Efese

Karl Marx

Adam Smith

Neil Postman

Marshall McLuhan

Samuel Beckett

Edvard Munch

Els Witte

Els De Bens

I. Inleiding, een klassieke en kritische benadering van het vak cultuurwetenschappen

II. Charles Darwin over cultuur, geloof en wetenschap

III. Reclame, publiciteit en propaganda

IV. De Boeck over cultuur in Congo

V. Vragen uitstap Europees Parlement en bezoek aan het KMMA - Tervuren ( oktober 2010 )

VI. Piet Van Roe over het medialandschap in Vlaanderen en de rol van de openbare omroep daarin.

Deel I van het examen, 9 - 10.20 u, gaat over deze thema's. Twee kernvragen per thema, een detailvraag is telkens ook mogelijk.

VII. Taak Epicurus, handboek Joep Dohmen Over levenskunst. De grote filosofen over " het goede leven'. Tijdens de laatste les wordt uitgelegd hoe ik een vraag kan stellen over deze eerste grote huistaak.

VIII. Alain De Boton over Epicurus en de hedendaagse reclamewereld

IX. Cultuurfilosoof Guido Van Heeswijck over de crisis in de mediawereld

X. Mediagroepen in Vlaanderen en in de wereld ( USA - Frankrijk )

XI. Rob Riemen over "de eeuwig terugkeer van het fascisme " - grensverleggende studie van november 2010.

XII. Twee vragen uit de goudmijn DE METRO, d.d. maandag 13 december 2010 a.s.

Deel II van het examen , 109 u 30 - 12.10 u, gaat over deze zes thema's. Zelfde stramien van vragen als bij deel I.

Tot slot nog dit. Ter overweging

" De burgerlijke maatschappij is niet het resultaat van een ontwerp; laat staan het product van een 'heersende' klasse of het instrument van klassenonderdrukking. Zij kwam op door een 'onzichtbare hand' uit het geschenk van de menselijke vrijheid, een vrijheid die zich tegelijkertijd liet gelden op economisch, sociaal en godsdienstig gebied. "

Immanuel Kant

PRAAG 2011 - 6HUW

Karelsbrug

10 Things about Prague

Jan Hus

Franz Kafka

Alexander Dubcek

Jan Palach

Milan Kundera

Vaclav Havel

" Wat moeten we dan kiezen ? Zwaarte of lichtheid ?

Deze vraag stelde Parmenides zich in de zesde eeuw voor Christus. Hij zag de hele wereld verdeeld in tegenstellingen : licht - duisternis; grofheid - fijnheid ; warmte - koude ; zijn -  niet-zijn. De ene pool van de tegenstellingen vond hij positief ( licht, warmte, fijnheid, zijn ), de andere negatief. Een dergelijk onderscheid in positieve en negatieve polen lijkt misschien kinderlijk eenvoudig. Op één ding na; wat is positief, zwaarte of lichtheid ?

Parmenides antwoordde : lichtheid is positief, zwaarte negatief.

Had hij gelijk of niet ? Dat is de vraag. Zeker is alleen dit : de tegenstelling zwaarte - lichtheid is de geheimzinnigste en dubbelzinnigste van alle tegenstellingen.

MILAN KUNDERA, De ondraaglijke lichtheid van het bestaan. 1983.

" Praag laat mij niet los. Dit moedertje houdt me in haar klauwen. "

Frans Kafka ( 1883 - 1924 ) over Praag.

Uit Het Proces ( bekendste werk ) : ' In de kathedraal '

"Je bent aangeklaagd," zei de geestelijke op bijzonder zachte toon. " Ja ", zei K., " dat is meegedeeld. " "Dan ben jij degene die ik zoek," zei de geestelijke....  ( Editie 1982, A'dam)

VRAGEN

INLEIDING.

1. Bespreek de quote van Claude Lévi-Strauss ( 1908 - 2009 ) : de wijze reist niet, hij haat reizen.

2. Bespreek de link met het jaarthema " diversiteit en conflict " - contradicties Praag, Midden - Europa.

3. Leg uit : uw persoonlijke verwachtingen voor deze schoolreis.

DE VERSCHILLENDE VELDEN

4.-Situeer Tsjechië en Slovakije op historisch vlak. Kort en krachtig , de grote lijnen, denk vooral aan het culturele element.

5.- Leg uit : grote betekenis van Jan Hus,tot de dood veroordeeld 1415.

6.- Bespreek : groot belang van WO II voor het land

7.- Verklaar : opstand tegen het communisme - 1968

     1.- Bespreek het uitzonderlijk belang van Alexander Dubcek

     2. Idem : Vaclav Havel

     3. Jan Palach

8. Leg de link met de vakken psychologie en sociologie. Waarom werd VH terecht een cultureel icon ? Winnaar Franz Kafka-prijs 2010...

9. Verklaar het concept : fluwelen revolutie - 1989.

10._ scheiding 1993

11. gelijkenissen en verschilen met ons land, België.

12. Tsjechië nu, bespreek de rol van Vaclav Klaus, leg de link met de EU.

LITERATUUR

13. Bespreek de unieke positie van Praag binnen het literaire veld van Midden-Europa.

14. Zie cover boek " God in Praag ", het groot belang van de KAROLUSBRUG boven de Moldau -centrum van de stad -

15.- Leg uit : Jaroslav HASEK, " Der brave Soldat Schwejk "

16.- Wellicht bekendse icoon van de stad : Franz Kaka

17.- Belangrijkste nog levende Praagse schrijver en essayist Milan Kundera

KLASSIEKE MUZIEK

18.- Antonin Dvorak ( 1841 - 1904 ) en Bedrich Smetana ( 1824 - 1884 )

19. WA MOZART en Praag

20.- het meesterwerk van de cineast MILOSZ FORMAN " Amadeus " . Deze film wordt ongetwijfeld getoond in de bus tijdens de heenreis.  Bespreek ook zijn meesterwerk over de psychiatrie.

ALGEMENE WEETJES - KERNCONCEPTEN - STAD PRAAG

21. Habsburgse overheersing, 1526 - 1804

22. 1918 en president MASARYCK. Bespreek kort zijn bijdrage tot de universele sociologie. ( indien mogelijk cover van boek " Suicide and the meaning of civilization ", the heritage of sociology)

23. Pinkassynagoge

24. De rivier de Moldau, zie de onsterfelijke quote van Heracleitos " panta rei "

25. Het gouden steegje

26. De golem / mythe

27. De BURCHT

28. Goiek en Sint-Vituskathedraal

29.- De Barok en de Sint-Nicolas Kirche, leg uit : rol van de S.J. in deze culturele stroming

30.- Romaanse stijl

31.- WENCESLAVplein in het centrum van de stad

32. dominantie van Bohemen

33. Praagse jugendstil - Art Nouveau - ALPHONSE MUCHA ( let ook op het interieur van de cafés /tavernes in het centrum van Praag )

34. Populaire cultuur, zie M.B.,  rivaliteit tussen Spartak en Slavia Praag

METAFYSICA / DIEPERE ZINGEVING - KZT

35. Bespreek de volgende quote van Vaclav Havel . " Zonder een maatschappelijke ethiek resteert de leegte. HET NIETS, dat nieuwe gezicht van de duivel "

36.- MOLDAU-lied.

" Moldau, Moldau, diep water

  Zeg me waar ik over een jaar ben

  Zeg wat het water me afneemt  

  Zeg me wat het water me brengt

  Zeg me hoe vaak de aarde zal draaien

  Voordat een Tsjechische dragonder op zijn paard springt

  Vertel me of ik zal boven komen

  Vertel me of ik onder zal gaan. "

THUISKOMST - februari 2011.

37. Wat heb ik bijgeleerd tijdens deze reis ? Welke dierbare herinneringen zullen me altijd bijblijven ? Wat vindt u nu van die quote van CLS ? 8 à 10 lijnen

***

Deze les wordt opgedragen aan Karel M., jarenlang een gewaardeerde collega op school in Bokrijk. ' Dankzij uw alertheid kan ik iedere dag wijden aan de grote passie uit mijn leven, de HUW.  Hartelijk dank daarvoor ! ' Rik u. , november 2010.

Codes Leerplan VSKO: ...

OVERKOEPELENDE LES, CULTUUR - 5-HUW en GEW - 6-HUW -- ROB RIEMEN over " DE EEUWIGE TERUGKEER VAN HET FASCISME ".

Rob Riemen

Menno ter Braak

José Ortega y Gasset

Thomas Mann

Geert Wilders

Vragen.

Met dank aan Willy VDR , collega en VLP-begeleider voor de gouden tip.

1.1. Leg uit : VOETEN Vlaamse overheid, Context 5 : Politiek - juridische samenleving.

      stam 6. De leerlingen " erkennen de rol van controle en evenwicht tussen de wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht in ons democratisch besteld ' en vooral stam 10 " illustreren hoe een democratisch beleid het algemeen belang nastreeft en rekening houdt met ideeën, standpunten en belangen van verschillende betrokkenen. "

    2. Belicht de academische achtergronden van Rob Riemen. Nexusinstituut, Universiteit Tilburg.

2.1. Bespreek vanuit sociologisch standpunt het crisismoment van juni 2010 in Nederland, en

      de daarop volgende regeringsvorming ( najaar 2010 ).

   2. Waarom schreeft Rob dit belangwekkende essay ?

   3. zie punctumtheorie van Roland Barthes. Waarom wibt dit boekje van nauwelijks 62 pagina's nog aan kracht door de uitgangspunten van R.R. ?

3.Enkele intellectuele bronnen.

    1.- Menno Ter Braak (zie foto) Waarom is deze denker ook belangrijk voor de onwikkeling van de Nederlandse sociologie in de twintigste eeuw ?

    2. Ortega Y Gasset

    3. Thomas Mann - bespreek ook het andere boek van RR. " Adel van de geest. Een vergeten ideaal " Waarom schreef George Steiner het voorwoord van de Engelse editie van dit boek ?

    4. Socrates en Spinoza

    5. Friedrich Nietzsche en Albert Camus

4.1 Leg uit : centrale stelling van deze belangwekkende studie, ook voor ons landje België.

   2. Waarom hekelt RR genadeloos de kitschmaatschappij en de praktijken van een bepaald soort onderwijs ?

   3. Verklaar de quote : " extreem-rechts moet alleen het ressentiment exploiteren". Leg de link met een indringend essay van George Steiner ?

   4. Geef uitleg : " Geert Wilders en zijn beweging zijn het prototype van hedendaags fascisme ".

   5. Waarom is dit boekje ook grotendeels relevant voor ons onvoltooide land, België ?? Wat is er hier wel veranderd vooral sinds juni 2010 ? ( verschillen met Nederland !)

5.- Kritieken op het boekje.

     5.1. Vanuit de cultuursociologie ?

        2. Vanuit het kamp van de PVV

        3. vanuit de traditionele partijen ( CDA, PVDA, VVD , e.a.)

6.  Leg uit : het verkoopsucces. waarom is dit feit vrij uitzonderlijk ?

Codes Leerplan VSKO: ...

DIVERSITEIT EN CONFLICT, 6-HUW. -- JEAN ZIEGLER, een dissidente stem ..... uit Zwitserland

Jean Ziegler

Roland Barthes

Vragen.

1.1. Leg uit : Vlaams onderwijsbeleid , leg uit voet@2010 Bespreek de rol van de VUB-socioloog  Marc Elchardus binnen het Vlaamse onderwijslandschap. zie ook website www.leefsleutels.be

   2. Leg uit : Context 6, " de socio-economische samenleving ", stam 3 en 8.

           De leerlingen ( 3 ) zetten zich in voor de verbetering van het welzijn en de welvaart in de wereld " en vooral ! ( 8 ) " geven kenmerken, mogelijke oorzaken en gevolgen van armoede aan ". www.ond.vlaanderen.be/publicaties.

  3. Wie is de huidige Vlaamse minister van Onderwijs ? Geef zijn naam en geef aan waarom zijn beleid in onderwijsmiddens niet onomstreden is ? drie argumenten - najaar 2010.

2. 1. Belicht de achtergronden van J.Z.,een dissident socioloog uit Zwitserland.

    2. Met welk boekje werd hij in de jaren zeventig wereldberoemd ?

    3. Belicht de achergronden van de vooraanstaande denker Roland Barthes ?

    4. Bespreek volgende quote van R.B. " Het is onmogelijk een regel op te stellen omtrent het verband tussen het studium en het punctum (als dit er is ). Het gaat om een gezamelijke aanwezigheid, meer kan men niet zeggen.... " 1980, Parijs, p. 50.

    5. bespreek de link tussen dit citaat over fotografie en het theoretisch oeuvre van Jean Ziegler.

3.Bespreek zijn studies

    1. Zwitserland wast witter. ( zijn meest bekende werk )

    2. De heren van de misdaad

    3. Zijn voorlopig laatste boek  " De haat tegen het Westen "

    4. Welke analyse maakte de bekende Vlaamse denker Rik Coolsaet van dit boek tijdens een

        debat van MO/DE BUREN, september 2010 ?

    5. leg uit : secularisering Derde Wereldbeweging Vlaanderen. Bespreek hier het positieve initiatief van RIK DE NOLF, grote chef van de mediagroep ROULARTA.

4. Bespreek het volgend citaat van Ziegler.

" De vele verschillende culturele groeperingen vormen de grote rijkdom van demcratische samenlevingen. De identiteitsterreur vind ik iets gruwelijks. Omdat de mens weigert een een eenvoudig informaiedeeltje te zijn dat zomaar ergens is heengestuurd, komt hij in opstand.Met de brokstukken aan geschiedenis, oud geloof en huidige verlangens die hem resteren, bouwt hij een identiteit op waarin hij zich kan verschuilen, waarmee hij zich kan beschermen tegen de totale destructie. Deze identiteit is vanzelfsprekend groepsgebonden, soms gebaseerd op etniciteit, soms religieus, maar bijna altijd verbonden met racisme. Zij is precies het tegenovergestelde van een natie, een democratische samenleving, van een levend sociaal wezen dat is ontstaan uit de samenvoeging van verschillende groepen en verschillende culturele erfenissen waar men vrij voor kan kiezen. Dankzij het ontstaan van de planetaire, geünificeerde markt en de neo-liberale ideologie die deze globalisering rechtvaardigt, is de dood van de samenleving niet ver weg meer. "  De Heren van de Misdaad.  1998.

Welk zijn de sterke elementen van zijn discours ? Waarom is zijn analyse ook vrij eng en ideologisch gekleurd ? Leg de link met de quote van de Vlaamse overheid , " mogelijke oorzaken " van armoede en geweld.

5.1. leg uit : paradigmashift sinds 1989 - 1991.

   2. Beleid federale overheid in België op dit vlak, in relatie tot de EU

   3. Beleid Vlaamse overheid, bespreek het belang van het culturele element " taal ".

6.1. Verklaar de volgende zinnen uit zijn laatste boek .

      " Ik vroeg de hoge commissaris : 'Waarom weigeren zoveel verstandige, intelligente vertegenwoordigers van de landen van het Zuiden samen te werken met de Westerse landen inzake de rechten van de mens ? '

Antonio Gutierrez, voormalig minister van Portugal en voormalig voorzitter van de Socialistische Internationale, belijdend katholiek, is een hartelijke, scherpzinnige man met een onafhankelijke geest. Hij staarde naar het Palais des Nations en zei toen : 'Dat is de rekening voor Irak en Palestina.'

  2. Geef enkele andere oorzaken van armoede en onderontwikkeling.

  3. verklaar volgende zin : " in eigen land is Ziegler een dissident, binnen de microkosmos van de VN in New York wordt hij wél fel gewaardeerd ". Bespreek zijn VN-rapport.

7. ACTUA , Metro

   Bespreek op basis van dit thema een tweetal belangrijke landen uit de Derde Wereld. verklaar eerst dit concept.(zie ook vraag 5.1)

8. 1. Mogelijke oplossingen van het maatschappelijk middenveld in Vlaanderen ?

    2. Onze eigen kleine bijdrage ?

    3. Link met jaarthema 6-huw " diversiteit en conflict ".

Codes Leerplan VSKO: ...