MARTHA NUSSBAUM

Martha Nussbaum

Rainer Maria Rilke

!!!!

VOORAFGAANDELIJKE INFO - EXAMENRONDE JUNI 2011.

Begin april 2011 hebt u al het overzicht gekregen van de leerstof voor het vak CULTUURWETENSCHAPPEN, deel II - filosofie / wijsbegeerte.(zie deze blog )

Het examen van dit schooljaar 2010 - 2011 gaat door op WOENSDAG 8 JUNI a.s.

Het examen bestaat uit twee delen. 9.00 u - 10.20 u.

                                                    10 u 30 - 12.10 u.

Begin april heb ik u vriendelijk  verzocht DE LEERSTOF AL EENS IN HAAR TOTALITEIT te bekijken. Hopelijk hebt u deze raad opgevolgd..... ( Globaal overzicht CULTUUR, zondag 3 april 2011 )

Vanaf woensdag 1 juni a.s. komt er weer heel wat wat vrije tijd op uw agenda. Op donderdag 2 en vrijdag 3 juni a.s. is er immers geen les. Dan kan u de gehele leerstof nog eens GRONDIG doornemen. Oppervlakkige en nietszeggende antwoorden worden op het examen niet gehonoreerd....

De mensen van 5-huw-1 kunnen dan op MAANDAG 6 juni, 11 u 20 - 12 u 10 alle vragen stellen die maar mogelijk zijn rond alle thema's. 5 -huw-2 , zelfde dag zevende uur, 14 u 45 - 15 u 35. 5-huw-3. Dinsdag 7 juni . 5-huw-3. laatste lesuur van dit schooljaar !!! 11 u 20 - 12 u 10.

In het geval dat er geen vragen ( te )  weinig of zelfs helemaal geen vragen zouden zijn, kijken we samen naar de beklijvende film "des hommes et des dieux " - cineast XAVIER BEAUVOIS..

!!!!!!

!!!!!!

Ik wens u nu al voor succes toe voor dit eerste examen, CULTUUR - woensdag 8 juni.

Alle thema's zijn belangrijk, ook de vragen uit de actua  ( Metro ). Op zondag 13 juni 2010 gingen de laatste federale verkiezingen door en nu - één jaar later - is er nog altijd geen federale regering gevormd. Deze kwestie hebben we verscheidene keren behandeld tijdens de lessen CW. Uiteraard krijgt u één vraag over " dit onvoltooide land" - BELGIUM...... (zie ook thema I, jaaroverzicht 2010, ratings, onvoorspelbaarheid van GEW / CW.. )

Motto.

Een beklijvend gedicht van RAINER MARIA RILKE.

De eenzame.

Als één die vreemde zeeën heeft bevaren,

zo voel ik mij bij de voorgoed honkvasten ;

waar zij hun tafel vol met dagtaak tasten,

doet mij pas VERTE vorm en lijn ontwaren.

Terwijl zich aan mijn blik EEN WERELD toont,

die wellicht onbewoond is als een maan,

is er bij hen voor elk gevoel een naam,

en ieder van hun woorden is bewoond.

Dingen die ik op reizen heb verzameld,

doen hier VREEMD aan ; ze horen ook niet hier - :

elk was in zijn groot land als een wild dier,

hier halen ze van schaamte amper adem.

Uit de zeer aan te bevelen bundel. WIE NU GEEN HUIS HEEFT. Uitgeverij Bert Bakker, Amsterdam, 1988 ( Tweede Ronde Reeks 3 )

1.1. Schets kort en krachtig het leven en werk van de grote dichter Rainer Maria Rilke.

   2. Bespreek de kern van dit gedicht. Leg de link met het vak cultuur....

   3. Waarom was RMR gefascineerd door de stad PRAAG ? - zie ook onze reis naar deze stad in januari 2012 - 6-huw Bokrijk.

   4. leg uit VOET, Context 7, " socioculturele slv. ", doelstelling 6. De lln. " gaan actief om met de cultuur en kunst die hen omringen ".

2.1. Bespreek 5 relevante elementen uit het leven van de Amerikaanse filosofe MARTHA NUSSBAUM ?

   2. Waarom gebruikt ze steeds de klassieken van de  filosofie en de wereldliteratuur in haar boeken ? Geef één concreet voorbeeld.Socrates

3.1. Leg uit : haar grote studie THE QUALITY OF LIFE.

   2. Geef uitleg : deugdenethiek

   3. Leg uit : grootheid van de ziel, welgemanierdheid.

   4. zie taak Aristoteles en film " naam van de roos " , haar grote bewondering voor de oude Griek ARISTOTELES.

   5. bespreek de enigmatische uitspraak van HERACLEITOS. " ze zouden de naam van de rechtvaardigheid niet geweten hebben als deze dingen niet hadden plaatsgevonden ".

4. Waarom is ze ook sterk EIGENTIJDS ?. Waaom wil ze de nieuwe technologieën en wetenschappen ook integreren in haar filosofische beschouwingen ?

5. waarom is IEDERE individuele mens voor haar belangrijk ? Waarom besluit ze de korte tekst : " De universele aspecten van het menszijn " met volgende quote van Aristoteles.

" Laat dit dan dienen als een schets van het goede, want men moet toch eerst een ALGEMENE SCHETS maken en later de DETAILS aanbrengen. Wat met zorg geschetst is, kan trouwens iedereen uitwerken en tot in de details afwerken, dat weet men. Bij zo'n werk blijkt de tijd zelf een bron van vondsten of in elk geval een goede hulp te zijn. Op die manier is ook de vooruitgang van de praktische wetenschappen totstandgekomen :iedereen kan aanvullen wat er nog aan ontbreekt...... ( Bron : de Ethica Nicomachea )

6. Bespreek haar studie "wat liefde weet ". Bespreek de verschillen en gelijkenissen met de aanpak van PDM, Patricia De Martelaere.(de betreurde Vlaamse filosofe)

7. Waarom is ze links -liberaal ? Bespreek haar unieke plaats binnen het Amerikaanse academische landschap ? Waarom vond de voormalige Amerikaanse president BILL CLINTON - democraat - haar werk inspirerend ?

Deze lessen worden opgedragen aan L.S., al bijna 20 jaar een ' compagnon de route '; ( Hoge Venen, Peru...) Gelukkig dat er nog mensen zijn die de weg willen afleggen zonder een eed van trouwen te willen zweren aan de vlag.

Ik wens iedere lln. van 5-HUW het allerbeste toe voor de examens van het vijfde jaar. Fijne vakantie en hopelijk zien we mekaar terug in het zesde jaar, vanaf DONDERDAG 1 september a.s. . Probeer tijdens de vakantie ook - minstens af en toe -  een graantje mee te pikken van de hoge cultuur en probeer niet steeds te verwijlen in de oceaan van de populaire cultuur.

DIVERSITEIT & CONFLICT -- 6 HUW

Theodor Wiesengrund Adorno

Max Horkheimer

Herbert Marcuse

Jürgen Habermas

Erich Fromm

Alfons Vansteenwegen

Maureen Luyens

Roger Burggraeve

Emmanuel Levinas

Goedele Liekens

Voorafgaandelijke info voor de drie klassen van 6-huw 2010 - 2011 , Bokrijk - Genk.

JUNI 2011 !!!

het examen GEW gaat dit door jaar door op DINSDAG 14 JUNI 2011 a.s. ( 366 dagen na de "historische" federale Belgische verkiezingen van zondag 13 juni 2010......) Waiting on Godot ??

Het examen is  SCHRIFTELIJK .

Het bestaat uit TWEE delen. Deel I. 9 u - 10 u 20

                                           Deel II. 10 u 30 - 12 u 10.

het is geraadzaam de leerstof al eens op voorhand grondig door te nemen. voor één dagje alles van buiten leren voor de lieve puntjes heeft echt geen zin. hopelijk gaat het om meer,

KZT-model. kennis - zingeving - toepassing.

gedrag betekent op basis van DIVERSITEIT en CONFLICT verbanden kunnen leggen, dit op basis van denksystemen; wereld III, van een Sir karl R. POPPER. iemand die op woensdag 29 juni een ASO-diploma hoopt te behalen, moet hiertoe zeker in staat zijn.

de mensen van 6-huw-1 kunnen op maandag 6 juni , 9 u 20 - 1O u 20 alle vragen stellen die ze maar willen aangaande de leerstof.

idem dito, 6-huw-2 . maandag 6 juni, 13 u 05 - 13 u 55.

6-huw-3. dinsdag 7 juni 9 u 20 - 10 u 15.

VRAGEN voor dit deelthema.

1. Leg uit VOETENbeleid van de Vlaamse overheid.

   1. CONTEXT 2 : MENTALE GEZONDHEID, doelstelling 5.

         De lln. " kunnen zich uiten over en gaan respectvol om met vriendschap, verliefdheid, seksuele identiteit en geaardheid, seksuele gevoelens en gedrag. "

2. 1. Leg uit : het unieke project van de FRANKFURTER SCHULE. bespreek het schitterend overzichtswerk van Martin Jay " de dialectische verbeelding ". Ambo, Baarn.

    2. bespreek binnen deze context het oeuvre van de grote psycho-analyticus ERICH FROMM. waarom integreert hij psychologie, psycho-analyse en sociologie.....

   3. welke kritische evaluatie maakt de Pools- Britse meesterdenker ' un maître-penseur ' LESZEK KOLAKOWSKI in zijn fundamentele studie "geschiedenis van het Marxisme " van deze school en van Fromm in het bijzonder ? ( Deel III,pp. 377 - 433 )

' wat ze aanbood was in het beste geval nostalgie naar de voorkapitalistische elitecultuur.... '

3. Bespreek de grote studie van Fromm rond seksualiteit en liefde " liefhebben ^ - een kunst - een kunde ".

   Verklaar volgende concepten 1. naastenliefde

                                              2. moederliefde

                                              3. erotische liefde

                                              4. zelfliefde

                                              5. liefde tot God

4. waarom spreekt hij van "de desintegratie van de liefde in de moderne Westerse beschaving " ? leg deze theorie uit en geef ook wat kritiek.

5. Vlaamse seksuologen.

    1. leg uit : Roger Burggraeve, bespreek zijn aanpak.

    2. verklaar volgende zin : "  Tenslotte dienen we erop te wijzen hoe een aantal jongeren onder invloed komen van de zogenaamde 'glas-water-theorie' die stelt dat het bevredigen van de seksuele theorie even eenvoudig moet zijn als het lessen van de dorst. De bevrediging van de seksuele behoefte kan dan zowel in occasionele seksuele contacten als iin losvaste relatievormen, dit wil zeggen zonder dat er sprake is van echte toekomstgerichtheid en binding die de bevrediging van de seksuele behoefte enkel zou bemoeilijken. ( Leuven, 1992, p. 204 )

   3. leg uit : beeldvorming door "de populaire cultuur " en populaire seksuologen als G.L. ??? discussie.

   4. koningskoppel binnen deze niche : Alfons Vansteenwegen en Maureen Luyens. Bespreek hun studies " liefde is een werkwoord " en " liever vrijen ".Waarom zijn deze boekjes meer voor volwassenen ? maar eigenlijk ook meer niet. verklaar ;het concet totaalbenadering en christelijk personalisme.

  5. klasgesprek op basis van een artikel of publiciteitspagina uit De Metro.

zie VOET 7, mentale gezondheid. de lln. gebruiken beeld, muziek, beweging, drama of media om zichzelf uit te drukken.

  6. wat is goed en slecht aan de hedendaagse openheid rond seksualiteit en relaties ?

CULTUURWETENSCHAPPEN -- FRIEDRICH NIETZSCHE

Friedrich Nietzsche

Fernando Pessoa

Queen Elizabeth I en John Dee

Motto.

" When infancy and childhood are past, the choice of  a  future way begins to present itself to young men as a problem. Having hesitated for some time at the crossroads of their wavering judgement, they at last come to a decision. Some ( who have fallen in love with TRUTH and VIRTUE ) will for the rest of their lives devote their energy TO THE PURSUIT OF PHILOSOPHY, whilst others ( ensnared by the enticements of THIS WORLD or burning WITH A DESIRE FOR RICHES ) cannot devote all their energies to a life of pleasure and profit..... "

JOHN DEE,  ° 1527 - + 1609, raadgever van Elizateth I, veelzijdig wetenschapper, niet alleen een filosoof... studeerde in Cambridge en Leuven.

" Dat is de hoogste vorm van ASCESE. De enige. Zonder geloof en zonder GOD.

  God ben ik. "

Fernando Pessoa , ° 1888 - + 1935. Citaat uit zijn magnum opus " het boek der rusteloosheid ". Het onvolprezen meesterwerk van de Portugese literatuur - zie ook Lissabon, stad gelegen aan de Taag.

Nietzsche over het scheppende en het destructieve vermogen van de mensen.

" In de mens zijn SCHEPSEL en SCHEPPER verenigd : in de mens is stof, brokstuk, overvloed, leem, slijk, onzin, chaos ; maar in de mens is ook schepper, de kunstenaar.... "

Alzo sprak ZARATHUSTRA, p. 23. Boek geschreven om zich te onderscheiden van de massa, de kudde. Opgedragen aan hen die mede willen scheppen, "allen en niemand ", zij " die nieuwe waarden op nieuwe tafelen schrijven ".... Puntig geschreven, af en toe verrassend, toch na een tijdje te voorspelbaar; (zie fundamentele kritiek J.K.)

Vragen.

1. Voeten socioculturele sl., doelstelling 1 en 7. wederzijdse interactie tussen deelsystemen

2. 1. Bespreek volgende quote : " Lezers van mijn vroegere geschriften wil ik uitdrukkelijk verklaren dat ik de metafysisch-artistieke opvattingen, die daarin op alle wezenlijke punten overheersen, heb opgegeven : ze zijn aangenaam , maar onhoudbaar. " Zomer van 1877

    2. Belicht de tegenstellin Apollonisch - Dionysisch levensbeeeld.

    3. Verklaar de quoate : " blijf de aarde trouw "

3. bespreek VIJF relevante momenten uit het leven van Friedrich Nietzsche. ( 1844 - 1900 )

   3.1. Verklaar de zin : FN wordt de filosoof met de hamer genoemd.

OEUVRE.

4.1. Leg uit : Alzo sprak Zarathustra

   2. De antichrist

   3. Genealogie van goed en kwaad

   4. Ecce Homo

5. 1. De Ubermensch

    2. de kwalijke rol van Elisabeth Nietzsche,experiment van Paraguay en de poging tot recuperatie van A.H. ( één van de grootste pogingen tot vervalsingen uit de cultuurgeschiedenis)

    3. ressentimentsmoraal / haat tegen de priestersklasse

6. Incident van 1888 - Turijn

7. GLOBALE EVALUATIE FN

   1. + en -

   2. welke denkers werden door hem beïnvloed ?

   3. welke denkers hadden invloed op F.N. ?

    4. Waarom vindt Jan Kerkhofs uit Hasselt (s.j., ° 1924 ) hem een bedenkelijk filosoof.

        Leg uit : het boek " TROUW ".

    5. HOe interpreteert de pastoor Jozef van de Wiele ( K.U. Leuven) het oeuvre van F.N.

        bespreek zijn  studie : F.N. de lof van het leven en de waan van de waarheid".

Tot slot nog dit.

" Ik weet niet eens of deze innerlijke ruimte niet slechts een nieuwe dimensie van de andere zal zijn. Misschien komt het wetenschappelijk onderzoek van de toekomst tot de ontdekking dat alles een dimensie van dezelfde ruimte is en dus stoffelijk noch geestelijk is. In de ene dimensie zouden wij als lichaam leven, in de andere als ziel. En misschien bestaan er nog meer dimensies waar we als andere, even reële dingen leven. " Fernando Pessoa.

IMMANUEL KANT

Kant over moreel gedrag. 


" Dat deugd moet worden verworven en niet aangeboren is, zit hem al in het woord. Want het zedelijke vermogen van de mens zou geen deugd zijn wanneer het niet zou zijn ontstaan UIT DE KRACHT VAN EEN VOORNEMEN in de strijd tegen zo machtige tegengestelde neigingen. Deugd is het product van de rede. "


Ook mooi is volgende quote !


" De ware beloning van de deugd is de innerlijke stilte van de ziel ! "

Kant leefde een zeldzaam geordend leven, bestaande uit dagelijkse wandelingen, studie, doceren - filosoferen.
Een grootste plichtenethiek, ook, wat eerder zeldzaam is - zelfs bij filosofen - voorgeleefd -.


" Het vullen van de tijd met PLANMATIG verlopende bezigheden die in een groot en steeds nagestreefd doel resulteren  is de enige manier om VOLDOENING in het leven te vinden. "

Quote gebeiteld op het graf van de meester.

" Twee dingen vervullen de geest met steeds nieuwe en TOENEMENDE bewondering en

eerbied, hoe vaker en langduriger het denken zich ermee bezighoudt : de sterrenhemel boven mij en de morele wet in mij. " ( citaat uit zijn grote én leesbare studie : Kritiek van de PRAKTISCHE rede " )

Dit mooie flilosofisch-politieke boek ligt mede aan de grondslag van de overgang van de volkerenbond naar de huidige Verenigde Naties.  ( VN, standplaats NYC, East River, huidige secretaris-generaal Ban Ki Moon )

" De mensenliefde en het ontzag voor de rechten van de mens zijn beide PLICHT; maar de eerste is slechts een voorwaardelijke, de tweede daarentegen een onvoorwaardelijke, ABSOLUUT GEBIEDENDE PLICHT. "

Vandaar bijv. het grote belang om  het plan KOFI ANNAN (ex-secretaris-generaal VN) inzake de dictatuur Assad in het hedendaagse Syrië actief te steunen. ... Voorjaar 2012. minimale vereisten : stoppen van het militaire geweld tegen de burgerbevolking , mensenrechten, vrije verkiezingen afdwingen,etc...

" Nooit mag het recht aan de politiek, maar altijd moet de politiek aan het recht worden aangepast . "

" De ware politiek kan geen stap verzetten, zonder tevoren de moraal als meesteres te hebben erkend. "

Hoofdwerk, KPV, handelt o.m. over de zogenaamde " noumenale ideeën " ( dingen die er zijn maar onzichtbaar zijn ) : de vrijheid van de mens, de onsterfelijkheid van de ziel en het bestaan der Goden.

Belangwekkende quote rond opvoeding. 

" De mens moet zijn talenten voor het goede eerst nog ontplooien; de voorzienigheid heeft ze niet kant en klaar in hem geplant : het zijn niet meer dan talenten en in moreel opzicht zijn ze nog indifferent. Zichzelf tot iets beters maken, zichzelf cultiveren en, voor zover hij slecht is, moraliteit bij zichzelf aankweken,-dat is wat de mens dient te doen. Maar wanneer men daar dieper over nadenkt, zal men vaststellen dat dat heel moeilijk is. Daarom is DE OPVOEDING het grootste probleem dat er is en tevens de moeilijkste opgave waarvoor de mens kan gesteld kan worden..... "

Als lkr. Huw en als papa van drie flinke kinderen ga ik hem natuurlijk niet tegenspreken...

Ook bijzonder treffend.

" Het is van het grootste belang dat kinderen LEREN WERKEN. De mens is het énige dier dat moet werken. Hij / zij moet eerst veel voorbereidingen treffen voor hij / zij in zijn / haar onderhoud kan voorzien. "

Typisch Kantiaans is volgend citaat, cfr. plus est en vous. u als opvoeder niet proberen neer te leggen bij de harde realiteit van iedere dag, maar steeds proberen een appel te doen aan het hogere, het sublieme, het morele.....

" Kinderen moeten niet met het oog op de huidige, maar DE TOEKOMSTIGE en MOGELIJK BETERE TOESTAND van de menselijke soort worden opgevoed, dat wil zeggen met ideaal van de mensheid in zijn volle ontplooiing voor ogen. Dit principe is van groot belang. Ouders voeden hun kinderen gewoonlijk zo op,dat ze in de huidige wereld passen, hoe verdorven die ook is. MAAR ZE MOETEN ZE JUIST BETER OPVOEDEN, ZODAT ER OOK BETERE TIJDEN ZULLEN AANBREKEN. "

Motto

" Die Maxime, jederzeit SELBST ZU DENKEN, ist die Aufklärung. "

                           I.K., Berlin, 1784.

" Twee dingen vervullen ons hart met steeds nieuwe, toenemende eerbied en bewondering, hoe vaker en hoe langer we erover nadenken: de sterrenhemel BOVEN MIJ en de zedelijke wet IN MIJ. "

                      Laatste zin van 'De Kritiek van de zuivere rede', 1781. Het citaat bevindt zich nog op een bronzen gedenkplaat aan de muur van het kasteel waar het graf van Kant ligt - Kaliningrad, gelegen in het hedendaagse G.O.S.

" Thus we cannot act on determinate principles in order to be happy, but only on empirical counsels, for example, of diet, frugality, politeness, reserve, and so on - things wich experience shows contribute most to well-being of the average. "

                    I.K., The moral Law. New York, 2005. Zeer aan te bevelen reeks studies van Routledge Classics.

Vragen.

1.1. Bespreek een vijftal relevante elementen uit het leven van de grote filosoof Immanuel Kant, ( ° 1724 - + 1804 )

   2. Geef de essentie van zijn hoofdwerk " Kritiek van de theoretische rede "


        Eén der belangrijkste filosofische boeken ooit, maar spijtig genoeg, ook één van de moeilijkste...
        quote 


        " Plato zag heel goed in, dat ons KENVERMOGEN een veel hogere behoefte voelt dan alleen het volgens synthetische eenheid spellen van verschijningen om die / als ervaring te kunnen lezen, en dat het in de natuur van onze rede ligt om te streven naar kennis die zover reikt dat geen enkel door de ervaring gegeven object er ooit mee kan overeenstemmen, maar die desalniettemin realiteit heeft en beslist niet uit louter hersenschimmen bestaat. "


uitleg in de lessen, Kant, kennend subject dat de realiteit ordent via de categorieën van tijd en ruimte.

   3; Id. " Kritiek van de praktische rede" .

   4. Id. " Kritiek van de oordeelskracht "


        boek over het schone, het sublieme, het artistieke.. (discussie les )

2. 1. Bespreek het grote belang van zijn politieke filosofie, " Naar de eeuwige vrede ".

    2. Waarom werden de ideeën van I.K. aangewend  om het bestaan de VN filosofisch gezien te legitimeren ?

    3. Geef kort de wezenlijke kenmerken weer van deze belangwekkende supranationale instelling

    4. exegese van Kant. geef uitleg bij volgende quote uit het boek

        " Niets minder dan de grote kunstenares NATUUR ( ' natura daedala rerum ') is degene die deze waarborg ( garantie) levert. Uit haar mechanische loop komt duidelijk doelmatigheid naar voren, zodat uit de tweedracht van mensen EENDRACHT resulteert, ZELFS TEGEN HUN WL IN. "

    5. Waarom gelooft de hedendaagse Duitse filosoof CARL SCHMIDT niet in de voorstellen van Kant rond vrede.( utope vs realisme )

3. concepten /enkele weetjes rond het genie van Koningsberg

   1. leg uit : metafysiek van de zeden / een postulaat

   2. plichts-en deugdenethiek " Ordnung muss sein ".

   3. de categorische imperatief van I.K.

   4. zijn dagelijkse wandelingen, zijn obsessies, zijn minachting voor vrouwen....

   5. de bewondering van Kant voor Jean - Jacques Rousseau

   6. zie 2004. de blijvende fascinatie voor I.K. - breuk met het postmoderne levensbeeld, "alles moet kunnen, als het maar leuk blijft..."

   7. zijn honkvastheid /koppigheid.

4. 1. Bespreek de pittige studie van I.K.  " Opmerkingen over het gevoel van het schone en het verhevene ".

    2. Verklaar volgende mooie quote : " Tegelijk is iemand zo grof, dat hij niet aanvoelt dat een morele handeling, tenminste die welke voltrokken wordt aan een andere persoon, des te meer AANGRIJPT naarmate ze verder verwijderd is van eigenbelang en naarmate de EDELER AANDRIFTEN er meer in afsteken. " ( Nederlandse vertaling  2006, Koningsberg,1763 - boek geschreven na lange wandelingen in de bossen aldaar )

5.1. Leg uit : Paul Guyer

   2. Geef de kern weer van zijn magistrale synthese " Kant "; (Routledge, 2006 )

   3. Leg uit : Roger Scruton

   4. De Morgen Filosofie. Kant

6. maak een globale evaluatie van de filosofie van I.K.

   

       vijftal elementen

       " Verlichting is het uittreden van de mens uit de onmondigheid die hij aan zichzelf te wijten heeft. Onmondigheid is het onvermogen zich van zijn verstand te bedienen zonder de leiding van een ander. "

Nog tot slot dit citaat.

" Ik had het geluk een filosoof te leren kennen, van wie ik les kreeg. Hoewel hij in de kracht van zijn leven was, had hij nog de opgewekte levendigheid van een jonge man, die hij, naar ik meen, tot op zeer hoge leeftijd behield. Zijn hoge, voor het denken gebouwde voorhoofd was de zetel van een onverstoorbare kalmte en blijheid. Uit zijn mond vloeide een rijkdom aan ideeën, hij had altijd grappen en geestigheden tot zijn beschikking, en zijn lessen waren ook buitengewoob boeiend en onderhoudend.

Met hetzelfde enthousiasme waarme hij Leibniz, Wolff, Baumgarten, Crusius en Hume onderzocht en de natuurwetten analyseerde die zijn opgesteld door de fysici Kepler en Newton, beoordeelde hij de pas verschenen geschriften van Rousseau, zijn Emile en zijn Héloise, en ook elke nieuwe ontdekkinging de natuurwetenschappen waarover hij hoorde. Hij schatte in wat de waarde ervan was, en keerde dan, zoals altijd, terug naar een onbevooroordeelde kennis van de natuur en de morele aard van de mens.

De geschiedenis van de mensheid, van landen en van de natuur, de natuurwetenschap, de wiskunde en zijn eigen ervaring waren de bronnen, die zijn colleges en zijn dagelijks leven verlevendigden. Hij stond nooit onverschillig tegenover iets dat de moeite waard was om te weten. Geen intrige, eigenbelang, mogelijk profijt of verlangen naar roem kon hem ooit ervan weerhouden de waarheid verder uit te werken en te verhelderen. Hij stimuleerde mensen om zelf te denken en zette hen er voorzichtig toe aan : elk despotisme was hem vreemd. Deze man, wiens naam ik met grote dankbaarheid en eerbied vermeld, is Immanuel Kant. Ik denk met genoegen aan hem terug. "

                                    HERDER, Duits romanticus.

Deze lessen worden opgedragen aan Rudi E., uit erkentelijkheid voor meer dan dertig jaar trouwe vriendschap.